पोष्ट जानकारी

Blogger Tips and TricksLatest Tips And TricksBlogger Tricks

Thursday, July 21, 2016

कस्तो होला बाँकेमा स्थानीय सरकार ?


गाँउपालिका, नगरपालिका तथा विशेष, संरक्षित वा स्वायत्त क्षेत्रको संख्या सिमाना निर्धारण गर्नका लागि गठन गरिएको आयोगले स्थानीय तहका संरचनाका बारेमा प्रारम्भिक आधारहरु सार्वजनिक गरेको  देशभर अधिकतम् ५६५ स्थानीय तह रहने प्रस्ताव गरेको बाँकेमा स्थानीय तहका संरचना वढिमा रहने बताइएको
आयोगले तराईका जिल्लाहरुमा गाउँपालिकाका लागि न्यूनतम ५० हजार, नगरपालिकाका लागि ७५ हजार जिल्ला सदरमुकामका लागि ९५ हजार जनसंख्या हुनुपर्ने आधार प्रस्तुत गरेको उपमहानगरपालिका महानगरपालिकाका आधारहरु बाहिर सार्वजनिक भएका छैनन
पछिल्लो जनगणना अनुसार बाँकेमा लाख ९१ हजार सय १३ जनसंख्या रहेको हाल बाँकेमा नेपालगञ्ज उपमहानगरपालिका, कोहलपुर नपा ३३ गाविसहरु रहेका छन्
बाँकेमा नगरपालिका नेपालगञ्ज, कोहलपुर खजुरा क्षेत्र तथा राप्ती किनारका गाविस पुर्व पश्चिम राजमार्ग संग जोडिएका बाँके निकुञ्ज आसपासका गाविसहरु समेटेर वटा गाउँपालिका बनाउनु उपयुक्त हुन्छ
बाँकेको क्षेत्रफल २३४७ वर्ग किमी यसको औषत लम्वाई चौडाई क्रमशः ८४ ४० किमी हाल  नेपालगञ्ज उपमनपा (२०७१ मंसिर १६ मा आसपासका ११ गाविसहरु समेटेर बनाइएको) को जनसंख्या लाख ४६ हजार रहेको (स्मरण रहोस् नेपालगञ्ज नगरपालिकामात्र रहँदा जनसंख्या केवल ७२ हजार सय मात्र थियो) यसैगरी कोहलपुर नपामा ६२ हजार सय जनसंख्या  ठूला गाविस अर्थात १० हजार देखि २० हजार सम्म जनसंख्या रहेका नौवस्ता, वनकटवा, बागेश्वरी, बैजापुर, फत्तैपुर उढरापुर रहेका छन् भने हजार सम्म जनसंख्या रहेका गाविस कालाफाँटा राधापुर रहेका छन् राधापुर (३५५५ जनसंख्या) बाँके कै सबैभन्दा थोरै जनसंख्या भएको गाविस हो   
बाँकेको आर्थिक सम्भाव्यता भौगोलिकता, जातीय संरचना, भाषाका आधारमा उल्लेखित गाविस नपाहरुको पुनसंरचना गर्दै स्थानीय तह बनाउनु पर्ने आवश्यकता रहेको यस आधारमा बाँकेमा नगरपालिका गाउँपालिका उपयुक्त हुने
बाँकेमा  नेपाली, अवधि, उर्दु, थारु मगर भाषीहरुको बाहुल्यता रहेको यसैगरी जातीगत रुपमा मुस्लिम(१८.९९), थारु(१५.६५),क्षेत्री(१४.७६),पहाडे बाहुन(६.६५), मगर(५.७०), कामी(४.७२), यादव(४.७१), ठकुरी(३.६५), कुर्मी(२.२३), राम हरिजन चमार(१.८८) रहेका छन्
बाँकेको पुर्वी क्षेत्र राप्ती नदीको आसपास भारतीय सीमाक्षेत्रमा अवधि उर्दु भाषि मधेशी समुदायको बाहुल्यता रहेको नेपालगञ्ज उपमनपा यस आसपासका गाविस साइ गाउ बेलभारमा मुस्लिम समुदायको बाहुल्यता रहेता मिश्रित रहेको फत्तेपुर, वैजापुर, महादेवपुरी कचनापुर क्षेत्र थारु भाषिको वाहुल्यता रहेका गाविस हो यहाँका अधिकांश नेपाली भाषी बासिन्दाहरु राप्ती अञ्चलबाट वसाइसराई गरेर आएका हुन् कोहलपुर, नौवस्ता वनकटवा पनि थारु जाती कै वाहुल्य रहेका भुभागहरु हुन्
बाँकेको पश्चिम क्षेत्रमा मिश्रित बाहुल्य रहेको बागेश्वरी, राधापुर सितापुर, खजुराखुर्द गाविसहरुमा पहाडे जनजाती क्षेत्रीहरुको बाहुल्यता रहेको भने रनियापुरमा मुस्लिम समुदायको वसोबास रहेको उढारापुर सोनपुरमा मुस्लिम समुदाय बढि संख्यामा रहेका छन्   गनापुर बेलहरी  गाविसहरु साना गाविस हुन् यहाँ मधेशी समुदायको बाहुल्यता रहेको
बाँकेको पुर्वको तुलनामा पश्चिम क्षेत्र अझ कोहलपुर नेपालगञ्ज सडक खण्ड नेपालगञ्ज गुलरिया सडक खण्ड आसपासका गाविसहरु नगरोन्मुख रहेका छन् यस अर्थमा खजुरा क्षेत्र नगरपालिका हुनका लागि योग्य रहेको
तराइका जिल्लाहरुमा नगरपालिका हुनका लागि ७५ हजार जनसंख्या पुरयाउनै पर्ने अवस्थाले अहिलेको कोहलपुर नपा समेत ठूलो बनाउनु पर्दछ
राप्ती किनारमा रहेका गाविसहरु कम्दी, होलिया, हिरमनिया, बेतहनी, बनकटि, गंगापुर, मटेहिया, नरैनापुर, लक्ष्मणपुर, कालाफाँटा कटकुईया गाविसहरुको मिलाएर एक गाउँपालिका बन्दछ यो गाउपालिकाको जनसंख्या ७३ हजार सय भविष्यमा यो नगरपालिका बन्ने आधार रहने यि गाउपालिकामा  मधेशी समुदायको बाहुल्यता अवधि तथा उर्दु भाषा मातृभाषा हुने जनसंख्या करिब ८८.१५ प्रतिशत रहेको
यसैगरी महादेवपुरी, कचनापुर, बैजापुर, फत्तेपुर, विनौना खासकुश्माहरुको एक गाउँपालिका बन्न सक्दछ यो जैविक विविधताले भरिपुर्ण तथा पर्यापर्यटनका लागि उपयुक्त हुने यो गाउँपालिकामा थारु समुदायको बाहुल्यता रहेको मातृभाषाका रुपमा थारु भाषा बोल्ने जनसंख्या ४८.३१ प्रतिशत रहेको यो गाउँपालिकाको जनसंख्या ५९ हजार सय
नेपालगञ्ज (उपमहा) नगरपालिकामा साइगाउ वेलभार गाविसलाई मर्ज गरेर नगरपालिका बनाउन सकिन्छ प्रस्तावित नगरपालिकाको जनसंख्या लाख ५८  हजार रहेको यो बाँकेको सदरमुकाम हो यहाँ मुलत भाषाका आधारमा अवधि (३४.३६), उर्दु (२५.७९) नेपाली भाषी(३१.३५) प्रतिशत रहेका छन्
कोहलपुर नपाको अहिलेको जनसंख्या ६२ हजार सय रहेको अहिलेको अवस्थामा नयाँ नपाको लागी आवश्यक ७५ हजार समेत नपुग्ने अवस्था रहेको जनसंख्या वृद्धिदर वसाई सराईको वृद्धिदर समेत अत्याधिक रहेको यस क्षेत्रलाई भविष्यमा उपमहानगरपालिका बनाउने गरी पुनसंरचना गरिनु आवश्यक यसका लागि वृहत्तर कोहलपुर भित्र शम्सेरगञ्ज, चिसापानी, नौवस्ता, वनकटवालाई पनि समेटिनु आवश्यक यसरी बनाईने नयाँ नगरपालिकाको जनसंख्या लाख १५ हजार हुने यो नगरपालिकामा नेपाली थारु भाषीहरुको बाहुल्यता रहेको

खजुरा क्षेत्र भित्र रहेका राधापुर, सितापुर, बागेश्वरी, उढारापुर, सोनपुर,रनियापुर, टिटिहिरीया, खजुराखुर्द, वेलहरी गनापुर लाई समेटेर नयाँ नगरपालिका बन्दछ यो नपाको जनसंख्या ७७ हजार सय हुने यहाँ करिब ४४ प्रतिशत नेपाली भाषी अवधि उर्दु भाषीहरु करिब २२.६५ २१.६८ प्रतिशत रहेका छन् टिटिहिरिया गाविस(९२३५) कोहलपुर नपामा नै पर्यो भने खजुरा क्षेत्र नगरपालिका हुनका लागि आवश्यक जनसंख्या नपुग देखिन्छ
सन्दर्भ श्रोत 

जनगणना २०६८ र बाँके जिल्लाको वस्तुगत विवरण २०७१